pl en de sk

Synagoga

GPS 49°33'48"N 20°38'2"E | 114 m od centrum
Wędrując po okolicach rynku, możemy jeszcze zobaczyć budynek dawnej synagogi przy ulicy Staszica 10 (niespełna 5 minut pieszo na zachód od rynku, dużo lepiej widoczna jest od ulicy Królowej Jadwigi). Została ona wzniesiona w 1906 r. wg projektu Józefa Kostańskiego, na miejscu wcześniejszej bożnicy z 1902 r. Synagoga od czasów II wojny światowej nie pełni funkcji sakralnej; przez długie lata mieściły się w niej magazyn i warsztaty szkolne, a po odzyskaniu przez gminę żydowską została sprzedana w ręce prywatne. Jak podawał dr Mieczysław Orłowicz w "Ilustrowanym przewodniku po Galicyi" wydanym we Lwowie w 1914 r., Stary Sącz zamieszkiwało: "5300 mieszkańców, w tem 600 Żydów". Żydzi osiedlili się tu dość późno, bo w 1. poł. XIX w. (pozwoliły na to dopiero władze austriackie), mimo tego dość szybko kilka rodzin stało się miejscową elitą finansową, wśród starozakonnych byli też cenieni restauratorzy. W 1890 r. powstała w Starym Sączu samodzielna gmina żydowska, wkrótce wybudowano też synagogę. Mieszkańcy Starego Sącza mieli skrajnie różny stosunek do starozakonnych. Z jednej strony doszło tu w 1898 r. do chłopskiej napaści i grabienia mienia żydowskiego, które zakończyło dopiero wprowadzenie stanu wyjątkowego przez sprowadzone wojsko, a z drugiej Rada Starego Sącza potępiła ten akt wandalizmu i w latach późniejszych część młodych Żydówek uczęszczała do szkoły przyklasztornej. Od czasów pierwszych osiedleń aż do okupacji niemieckiej liczba Żydów osiedlonych w Starym Sączu stanowiła niespełna 12–13% ogółu mieszkańców miasta. Na wiosnę 1942 r. Niemcy utworzyli w Starym Sączu getto, w którym zgromadzili ponad tysiąc osób. W sierpniu 1942 r. getto zlikwidowano, 95 Żydów rozstrzelali Niemcy w pobliskim lesie Piaski (nad Popradem, w okolicy mostu), pozostałych wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu. Tam też znajduje się obecnie tablica upamiętniająca zbrodnie na społeczności żydowskiej Starego Sącza, której głównym elementem jest napis "Stary Sącz" w językach jidysz i polskim.


Adres
ul. Staszica 10 Stary Sącz
33-340 Stary Sącz

Multimedia


powrót do góry | O projekcie | Kontakt